Độ Chính Xác: Vẽ Tấm Bản Đồ Cuộc Sống

Với một tấm bản đồ chính xác, bạn sẽ đi nhanh đến đích hơn. 

Khuôn mẫu thực tế nội tâm của bạn càng khớp với thực tế bên ngoài, bạn càng sống hiệu quả hơn. Càng mài giũa sự chính xác, bạn càng tăng năng lực bản thân. Sự việc ra sao bạn nhìn như vậy, và qua đó hạn chế được những cảm xúc thừa thãi kiềm hãm hạn bạn đạt được mục tiêu. Bạn không trầm trọng hóa và không lạc quan hóa vấn đề. Liều lượng hiệu quả tối thiểu (MED).

Sự chính xác tuyệt đối rất hiếm. Khi bạn đi làm, bạn sẽ không chắc lỡ có công việc nào khác tốt hơn đang cần tuyển thì sao? Khi bạn yêu, bạn sẽ không rõ liệu có một tình yêu phù hợp hơn đang chờ đến ngày gặp bạn ở tương lai. Bạn không biết chắc chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn chọn con đường khác. Cuộc sống, tiềm tàng những hiểm nguy và cơ hội không biết trước được, cho nên chúng ta chỉ có thể làm hết sức mình và hy vọng vào điều tốt đẹp nhất!

Cuộc sống không hoàn hảo như một trò chơi bởi không có chức năng save/load.Bạn không thể quay trở lại bước ngoặt và khởi đầu lại mọi thứ. Có những lựa chọn bạn sẽ thấy quả báo nhãn tiền ngay. Nhưng có những lựa chọn mà những hệ quả của nó chỉ xuất hiện sau khi bạn đã đi hết hơn nửa đoạn đường cuộc đời, lúc đó thì đã quá muộn để thay đổi.

Ngay cả khi bạn chắc chắn, không có gì có thể bảo đảm bạn đúng tuyệt đối. Bạn đã từng sai rồi, phải không nào? “Ai chưa bao giờ phạm lỗi lầm thì hãy bước tới trước”. Không ai học được bài học lịch sử cả. Tái ông thất mã. Nếu có quy tắc gì bạn rút ra được từ lịch sử, đó là “một điều bạn nghĩ rằng bạn hiểu vào lúc này hóa ra sẽ được chứng minh là sai sau này”.

Cuộc đời như một tấm bản đồ. Với một tấm bản đồ chính xác, những lựa chọn cuộc sống của bạn sẽ vững chắc hơn và đưa bạn đi đúng hướng khát vọng của mình. Với một tấm bản đồ không chính xác, bạn sẽ bị lạc đường và trải qua những thời khắc giận dữ và thất vọng.

Bạn có 2 lựa chọn. (1) là chối bỏ tính bất ngờ không thể đoán trước được của cuộc sống và tạo ra một cảm giác an toàn giả tạo. (2) là chấp nhận và học cách sống chung với sự phong phú đa dạng trên đời. Theo (1), bạn vẽ tấm bản đồ như ý bạn muốn bất chấp địa hình tròn méo ra sao. Theo (2), bạn cố gắng vẽ chính xác tấm bản đồ ngay cả khi bạn căm ghét những gì bạn đang tái hiện. Một tấm bản đồ chính xác luôn tốt hơn. Nó sẽ giúp bạn tránh né được những chỗ nguy hiểm và tìm được con đường đến đích tốt nhất.

Một khi bạn chấp nhận đặc tính phong phú của cuộc sống, những quyết định của bạn sẽ thêm phần chính xác. Những quyết định chính xác giúp bạn dễ dàng tránh né sai lầm như đem nướng tiền vào các vụ kinh doanh nguy hiểm hay dính vào những mối quan hệ lợi dụng. Những quyết định chính xác còn giúp bạn đặt mình vào vị trí thuận lợi hơn để nắm bắt cơ hội. Bạn sẽ không bi sốc bởi những sự kiện cuộc sống quẳng vào mình. Giống như một nhà đầu tư khôn ngoan, bạn chủ động quản lý rủi ro thay vì quay lưng lờ đi sự hiện diện của rủi ro. Đó là một cách sống hết sức thông minh.

Sự bất ổn cuộc sống không đáng sợ như bạn nghĩ. Bởi nhu cầu cho sự không chắc chắn là một nhu cầu tâm lý cơ bản của loài người. Bạn đã quen thưởng thức những điều bất ngờ trong cuộc sống từ rất lâu rồi. Khi có một việc không chắc chắn xảy ra làm bạn thích thú, bạn đặt tên là “Ngạc Nhiên”. Khi có một việc không chắc chắn xảy ra khiến bạn không vui, bạn đặt tên là “Rắc Rối”.

Nếu mọi thứ đều chắc chắn, bạn sẽ thấy nhàm chán. Để khuấy động cuộc sống lên, bạn cần nêm nếm sự không chắc chắn cho đời thêm phong phú. Bạn cần người yêu cầu hôn bằng Flash Mob, tặng hoa dưới sân trường, thắp nến hình trái tim trên biển, hoặc ít nhất cũng tặng bạn cái chảo rán nhân dịp sinh nhật. Tâm lý mong chờ sự bất ngờ này còn diễn ra ở những vụ cướp, tay tội phạm đang dí súng vào đầu con tin, ai biết chuyện gì sẽ xảy ra kế tiếp, cũng khá kịch tính đấy chứ!

Nếu khả năng dự đoán của bạn có thể không chính xác, bạn nên làm gì khi đã lựa chọn sai? Khi bạn tiếp thu được thêm kinh nghiệm sống và hiểu biết sâu sắc hơn về thực tế, sai lầm sẽ tự động sữa chữa. Muốn làm được bài thi phải có bản nháp. Những sai lầm ấy có ba động bất trắc hay suôn sẻ ngọt ngào thì cũng là vốn liếng, hành trang của mình. Nhưng đa số trường hợp thì sai lầm dẫn đến sai lầm và bạn trượt dài vào hố đen. Một lần nữa, điều này cần bạn nhìn thẳng vào sự thật và nhận diện vấn đề. Mọi chuyện sẽ không thay đổi khi bạn không học được kinh nghiệm từ sai lầm của mình. Đây là cái mà Einstein xem là điên rồ: Làm đi làm lại một thứ mà hy vọng sẽ có kết quả khác.

Dưới đây là một số ví dụ về năng lực dự đoán của bạn có thể sai lầm ra sao.

• Vơ đũa cả nắm: Bạn học tiếng Anh. Thời gian đầu bạn nắm chưa vững căn bản nên học hoài mà không thấy tiến bộ. Bạn khởi đầu chậm nên tuột lại phía sau. Tâm trí bạn học được khuôn mẫu rằng “Mình không có khiếu học ngoại ngữ”. Bạn tránh né các cơ hội sử dụng tiếng Anh. Tiếc thay, điều này có nghĩa bạn sẽ không bao giờ khá tiếng Anh nổi và mất đi những cơ hội để sửa đổi niềm tin này. Tâm trí bạn sẽ lưu trữ những khuôn mẫu cũ cho đến khi bạn thách thức chúng đối diện với nỗi sợ hãi.
• Định kiến: Bạn nghe đồn bảo dân ngoại thương (FTU) chảnh lắm. Thế là bạn nuôi dưỡng kỳ vọng tiêu cực về các sinh viên FTU. Sau này đi làm chung nhóm với SV FTU, bạn tự nhiên kỳ vọng họ sẽ không hợp tác. Người ta bắt được tín hiệu không thiện cảm từ bạn và cũng đối xử với bạn như vậy, qua đó thỏa mãn kỳ vọng của bạn. Hòn đất ném đi hòn đá chọi lại. Những phán xét thiếu trải nghiệm thực tế thường sai lầm.
• Tự kỷ ám thị: Bạn bè xung quanh bạn đều bảo nhau mới chân ướt chân ráo ra trường đừng mơ kiếm việc làm thú vị lương cao. Họ bằng lòng với những công việc nhàm chán và lương thấp. Từ ví dụ của họ, bạn học được rằng rồi mình cũng sẽ phải chịu đựng một công việc chán vật vã trong 1 năm đầu. Rồi bạn tốt nghiệp. Khi đi xin việc, bạn vô thức phạm phải những sai lầm tương tự và chấp nhận “làm gì cũng được miễn có việc”. Bạn để công việc hút vãi linh hồn và tuổi trẻ của mình, cũng giống như bạn bè. Và trong những ngày chán chường đó, bạn nghe một giọng nói thần bí văng vẳng trong tâm trí bạn, “thấy chưa đã bảo mà…”

Những khuôn mẫu cư xử trên đều có chung một mẫu số. Dự đoán quá bi quan có thể thổi phồng nỗi sợ hãi, sự tự ti, lo lắng, căng thẳng, yếu đuối, trầm cảm, thậm chí tự sát. Mặt khác, dự đoán quá lạc quan cũng rắc rối và dẫn đến tự mãn, mạo hiểm vô lý, và cư xử nắng mưa thất thường.

Những dự đoán chính xác là những dự đoán tốt nhất. Bạn có thể sử dụng sức mạnh của dự đoán để thông minh hơn. Càng nâng độ chính xác của bản thân, bạn càng tăng lòng tự trọng, nuôi dưỡng cảm xúc tích cực, và sống hiệu quả hơn.