Dự Đoán: 2 Cách Trở Nên Thông Minh Hơn

Trực giác. Kinh nghiệm. 

Cảm giác, linh cảm, khả năng nhận biết được cái vô hình sau cái hữu hình! Trực giác xuất thần, năng lực dự cảm được điều còn mù mờ, manh nha hư ảo. Cái tài năng thiên phú hòa trong kinh nghiệm sống. Nó là sản phẩm của cuộc đời. – Ma Văn Kháng

Dự đoán là hệ thống giúp bạn học hỏi từ kinh nghiệm, từ đó giúp bạn khám phá ra sự thật. Khi bạn gặp một tình huống mới, sẽ có 2 thứ xảy ra: trải nghiệm này đúng theo kỳ vọng của bạn, hoặc không. Khi một trải nghiệm đúng theo kỳ vọng của bạn, khuôn mẫu thực tế trong bạn sẽ giữ nguyên không thay đổi. Nhưng khi trải nghiệm xâm phạm kỳ vọng của bạn, tâm trí bạn sẽ nâng cấp khuôn mẫu thực tế lên để cập nhật thông tin mới. Đây là cách bạn học từ trải nghiệm và khám phá ra những sự thật mới.

Quyền năng dự đoán của bạn rất linh hoạt. Khi bạn học thứ gì mới, não của bạn sẽ tổng quát hóa trải nghiệm. Não sẽ ưu tiên chứa những khuôn mẫu chung thay vì các chi tiết cụ thể. Bạn hiểu một ngoại ngữ nhưng bạn không nhớ được mình đã học từng từ ở đâu khi nào. Bạn nhớ một cô gái đẹp nhưng bạn không nhớ rõ những đường nét cụ thể (bờ môi chúm chím, vòm ngực nở, cánh tay tròn lẳn…) của nàng. Bạn nhớ KFC có vị ra sao, nhưng bạn không nhớ hết từng bữa ăn. Giải thích cho hiện tượng Déjà vucũng từ đây. Bạn thấy như mình đã trải qua tình huống này rồi, sự việc này quen lắm, vì sự việc mới này có khuôn mẫu giống như một sự việc cũ.

Dù bạn thích hay không, tâm trí bạn vẫn tự động ngấm ngầm dự đoán về tương lai. Khi bạn thấy một quyển sách trên kệ, não bạn có thể dự đoán mình sẽ cầm quyển sách. Bạn cho rằng quyển sách sẽ có chất liệu, cân nặng, vỏ bìa cụ thể. Khi kỳ vọng của bạn được thỏa mãn, khuôn mẫu tinh thần của bạn vẫn giữ nguyên.

Dựa trên kinh nghiệm đọc sách trước đây, bạn đã dự đoán được mình sẽ học được những gì từ quyển sách. Nếu quyển sách thỏa mãn kỳ vọng của bạn, bạn sẽ không học được thứ gì mới và đọc quyển này sẽ phí phạm thời gian của bạn. Để giúp bạn phát triển, quyển sách phải thách thức, tấn công, xâm phạm kỳ vọng của bạn và cho bạn những khoảnh khắc “A HA!” bất ngờ. Tương tự, nếu bạn đang tự nhủ khi đọc một tờ báo “lại tin lá cải ngôi sao ca sĩ người mẫu lộ hàng phát biểu shock tội phạm hình sự” thì hãy (1)đừng đọc nữa hoặc (2) đọc lướt thật nhanh. Tiếp tục đọc những thứ thông tin này 10 năm nữa, bạn vẫn chỉ là bạn của ngày hôm nay, với nhiều chuyện phiếm hơn trong đầu.

Não bạn hoạt động như sau: Tổng quát hóa kinh nghiệm cụ thể -> Lưu chúng lại -> Áp dụng chúng để dự đoán kết quả của những sự kiện mới. Quá trình này xảy ra tự động, chạy ngầm dưới mạch ý thức của bạn. Đó là một quá trình năng lực quan sát, tư duy phân tích kết hợp với mách bảo của kinh nghiệm dày dặn tích lũy. Một quản lý giàu kinh nghiệm sẽ có những dự đoán tốt hơn, nhờ thế đạt được kết quả kinh doanh màu mỡ hơn. Nhưng một khi bạn nhận thức được cách tâm trí mình hoạt động ra sao, bạn có thể khéo léo đưa trí thông minh của mình lên một tầm cao mới.

Có 2 cách áp dụng sức mạnh dự đoán đáng gờm của tâm trí để bạn gia tăng tốc độ phát triển cá nhân:

1. Tiếp Đón Kinh Nghiệm Mới

Bằng cách hoan nghênh những trải nghiệm mới mẻ, bạn trở nên thông minh hơn. Một tình huống mới sẽ chuyển bộ não của bạn vào chế độ học tập, giúp bạn khám phá những khuôn mẫu mới. Càng học được nhiều khuôn mẫu, bạn càng giỏi dự đoán, và càng trở nên thông minh.

Có rất nhiều cách để có trải nghiệm mới. Đọc một cuốn sách về chủ đề hoàn toàn lạ lẫm. Nói chuyện với những người bạn mới. Du lịch đến một miền đất lạ. Chơi một nhạc cụ. Học một ngoại ngữ mới. Hãy mở rộng khuôn mẫu tâm trí bạn đã được học. Để phát triển, bạn phải tiếp nhận những thử thách và ý tưởng để giữ tư duy luôn mới.

Kiến thức và kỹ năng bạn học trong lĩnh vực này có thể áp dụng cho lĩnh vực khác. Khi bạn chăm chỉ tập thể thao, rèn luyện nghệ thuật hay thử nghiệm khoa học, năng lực tư duy của bạn sẽ bành trướng vô cùng đáng sợ. Một ví dụ chói lọi là Leonardo da Vinci được xem như một thiên tài bậc nhất của loài người với tài năng bậc thầy trên nhiều lĩnh vực: nghệ thuật, âm nhạc, khoa học, giải phẫu, vật lý, kiến trúc…Bằng cách tiếp thu một lượng tri thức phong phú, nhà thiên tài người Ý da Vinci đã khám phá ra những khuôn mẫu và nguyên lý chung mà người khác không biết. Tranh của ông bao hàm cả tính nghệ thuật và sự tính toán khoa học tỷ lệ, kích thước và màu sắc.

Những lệ thói hằng ngày là kẻ thù của trí thông minh. Đó là vòng quay lẩn quẩn của chuột. Lặp đi lặp lại một trải nghiệm chỉ khiến bộ não của bạn thêm mụ mẫm và dẫn đến hiện tượng “thắt cổ chai” khả năng tiếp thu. Bạn chỉ đang thủ dâm tinh thần bằng cách thỏa mãn dự đoán của bản thân “thấy chưa đã bảo mà” thay vì đẩy tinh thần mình đạt được những khuôn mẫu mới “Ô! A! Ơ-rê-ka!”. Nếu bạn muốn thông minh hơn, bạn phải khuấy động mọi thứ lên, đưa mọi thứ lên một tầm cao mới. Càng đụng chạm những tình huống, ý tưởng, kinh nghiệm lạ thường xâm phạm kỳ vọng của bạn, bạn càng học nhanh hơn và càng trở nên thông minh hơn.

Bạn chỉ phải đặt vòng lặp cơ bản để tạo nền móng vững chắc vươn đến những lãnh thổ chưa khai phá của tâm trí. Con người cũng tiến hóa như vầy. Học đi bằng 2 chân khi bạn đã lớn tồng ngồng không giúp bạn thông minh hơn, nó chỉ là nền móng cơ bản để bạn chạy, nhảy, bay, khám phá cuộc sống. Học đi học lại cộng trừ nhân chia không giúp bạn thông minh hơn. Làm đi làm lại báo cáo giấy tờ không giúp bạn tạo ra giá trị mới cho khách hàng. Hãy nghĩ đến liều lượng hiệu quả tối thiểu, 80% thời gian và công sức bạn dành cho những công việc cơ bản này chỉ giúp bạn đạt được 20% hiệu quả tinh thần. Những dự án mới, bài học mới, sản phẩm mới, sáng tạo mới sẽ giúp bạn vươn xa hơn. Còn những việc vặt kia? Tự động hóa và outsourcing.

Nếu muốn tìm cảm hứng tiếp đón kinh nghiệm mới, hãy xem manga Golden Boy.Anh Chàng Kintarou trong manga lái xe đạp tung tăng khắp Nhật Bản, đụng đâu làm đó, gặp gì học nấy. Dưới vẻ ngoài xuềnh xoàng là đôi mắt trong veo tiềm ẩn một năng lực tư duy sắc bén, một kinh nghiệm sống dồi dào tích lũy từ vô số ngành nghề: lập trình viên, bán mì gõ, phụ bếp, giáo viên dạy bơi, trợ lý bầu cử, võ thuật, gái nhảy, nữ sinh… Mọi trải nghiệm xương máu và các tình huống dở khóc dở cười với anh đều chỉ là một kinh nghiệm mới đáng học tập: “Lại học được điều gì đó mới”. Không bị khống chế hay ràng buộc bởi quyền lực, tiền tạc, địa vị, danh vọng, báo chí, TV, điện ảnh, Kintarou là một con người rất ý thức rõ giá trị cá nhân.

Năng lực tư duy của bạn sẽ tiến bộ thần tốc khi bạn luôn sẵn sàng đón nhận cái mới.

2. Dự Đoán Ý Thức

Cách thứ hai để sử dụng tiềm năng tâm trí bạn là dự đoán một cách ý thức và sử dụng những dự đoán này để đưa ra quyết định tốt hơn. Một câu hỏi cần sự thật nhất là: Mình thực sự muốn đời mình như thế nào? Nó yêu cầu bạn phải nhìn cuộc đời mình từ góc nhìn người thứ 3 phi cảm tính và dự đoán tương lai mình sẽ ra sao dựa trên khuôn mẫu cư xử của mình trong hiện tại. Hỏi một vài người thực sự hiểu bạn để xem bạn sẽ ra sao trong vài 5 năm nữa. Bạn sẽ ngạc nhiên cho mà xem!

Khi bạn nhận thức được kỳ vọng dài hạn của đời mình, bạn sẽ bỏ qua dược khuôn mẫu dối trá và phủ nhận để đối mặt trực diện với sự thật. Bạn sẽ có cơ hội để củng cố những dự đoán tích cực và phòng ngừa những dự đoán tiêu cực.

Cảm xúc là một phần của kết quả dự đoán. Cảm xúc tích cực thăng hoa từ dự đoán tích cực và cảm xúc tiêu cực bốc lên từ dự đoán tiêu cực. Khi bạn cảm thấy tốt lành, tâm trí bạn mong chờ một kết quả tốt đẹp. Và ngược lại. Cảm xúc tiêu cực là dấu hiệu cảnh báo bạn phải thay đổi hành vi cư xử của mình ngay để tránh những kết quả xấu xa. Có khi nào bạn thức dậy và tự nhủ “Hôm nay đẹp quá”, rồi ngày hôm đó bạn thân nhắn tin hỏi thăm bạn, công việc của bạn thuận lợi, đi về không kẹt xe và siêu thị đại hạ giá… Trái lại khi vừa mở mắt ra bạn đã cảm thấy “hôm nay sẽ là một ngày tồi tệ” thì có ai đó vô tình đổ nước vào người bạn, đồng nghiệp bĩu môi sau lung bạn, người bán hàng nói thách… Năng lực dự đoán của con người đã được đặt tên, đó là quy luật hấp dẫn (Law of Attraction). Quy luật này khẳng định tâm trí bạn là thỏi nam châm và thu hút những gì bạn tập trung dự đoán nhất.

Bằng cách dự cảm ý thức, bạn vạch cho tâm trí mình hướng đến những điều tốt đẹp hơn. Cách chủ động đặt câu hỏi để hướng dẫn bản năng của mình. Bạn muốn gặt hái điều gì từ trang PTCNVN? Bạn muốn ngày chủ nhật của mình ra sao? Bạn muốn thu nhập mình bao nhiêu trong tháng này? Bạn muốn có một tình yêu như thế nào? Một sinh viên ý thức “mình muốn gặt hái điều gì từ buổi học này” luôn cho kết quả tốt hơn các bạn “lại lên lớp rồi ngồi nghe giảng”. Một nhân viên sẽ có một ngày làm việc nở hoa nếu thay vì “Mèng ơi lại một sáng thứ 2” là “hôm nay mình sẽ làm hết mình để hoàn thành công việc A, B, C”.

Tôi có thói quen cuối tuần đi thăm những người bạn. Một thói quen êm ái, dễ chịu và chi phí thấp. Tôi để ý nếu mình nghĩ “chỉ gặp và tán gẫu chơi”, thời gian trải qua bên nhau không mấy thú vị bằng khi rõ ràng “gặp nhau để trao đổi thân mật, tìm hiểu những thông tin mới, học tập kinh nghiệm sống gần đây để vượt qua những khó khăn của cuộc sống”. Rất nhiều điều thú vị tôi thu được sau những lần gặp mặt rõ ràng như vậy. Một buổi hẹn hò của tôi cũng nồng nàn tình cảm hơn khi biết rõ mình muốn gì trong đêm nay “cả 2 có được một buổi tối đầy tiếng cười, những chia sẻ thật lòng về tương lai và những cái hôn ướt át kiểu Pháp”.

Luôn hỏi bản thân một cách ý thức “Kết quả mình muốn trong việc này là gì?” và bạn sẽ thành công nhanh hơn trong mọi việc.

Con Người và Dự Cảm

Con người mạnh hơn loài vật ở khả năng dự đoán. Con ong làm ra tổ rất kỳ diệu, chú nào việc đó, không có quản lý đôn đốc mà tự giác chăm chỉ làm đúng phận sự. Con kiến vác 30 chục lần trọng lượng. Con sói nhìn xa 800m trong đêm đen. Voi nghe được âm tần thấp cách 1 cây số rưỡi. Con bướm 2 râu nhỏ đánh mùi hương xa 5000m. Nhưng con người có óc tư duy, trước khi làm ra công trình đã hình dung được. Con người có bộ óc 5 tỷ nơ ron, phân tích, phán đoán, dự cảm tương lai, hiệu chỉnh bản thân mình.

Bạn cần lắng nghe những kỳ vọng thật sự trong lòng. Chiến đấu, từ chối hay phủ nhận những mong muốn của chính mình chỉ dẫn đến sự tự nghi ngờ. Phải chấp nhận kỳ vọng của bạn và tìm cách hợp tác với chúng. Khi bạn đang dự đoán một kết quả không tốt đẹp, hãy tìm nguyên nhân và tiếp tục thay đổi khuôn mẫu cư xử cho đến khi kỳ vọng của bạn thay đổi. Khi bạn khám phá ra một dự cảm tốt lành, hãy xem suy nghĩ, niềm tin, hành động và thói quen nào dẫn đến điều này và thực hiện chúng nhiều hơn.

Read More

Độ Chính Xác: Vẽ Tấm Bản Đồ Cuộc Sống

Với một tấm bản đồ chính xác, bạn sẽ đi nhanh đến đích hơn. 

Khuôn mẫu thực tế nội tâm của bạn càng khớp với thực tế bên ngoài, bạn càng sống hiệu quả hơn. Càng mài giũa sự chính xác, bạn càng tăng năng lực bản thân. Sự việc ra sao bạn nhìn như vậy, và qua đó hạn chế được những cảm xúc thừa thãi kiềm hãm hạn bạn đạt được mục tiêu. Bạn không trầm trọng hóa và không lạc quan hóa vấn đề. Liều lượng hiệu quả tối thiểu (MED).

Sự chính xác tuyệt đối rất hiếm. Khi bạn đi làm, bạn sẽ không chắc lỡ có công việc nào khác tốt hơn đang cần tuyển thì sao? Khi bạn yêu, bạn sẽ không rõ liệu có một tình yêu phù hợp hơn đang chờ đến ngày gặp bạn ở tương lai. Bạn không biết chắc chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn chọn con đường khác. Cuộc sống, tiềm tàng những hiểm nguy và cơ hội không biết trước được, cho nên chúng ta chỉ có thể làm hết sức mình và hy vọng vào điều tốt đẹp nhất!

Cuộc sống không hoàn hảo như một trò chơi bởi không có chức năng save/load.Bạn không thể quay trở lại bước ngoặt và khởi đầu lại mọi thứ. Có những lựa chọn bạn sẽ thấy quả báo nhãn tiền ngay. Nhưng có những lựa chọn mà những hệ quả của nó chỉ xuất hiện sau khi bạn đã đi hết hơn nửa đoạn đường cuộc đời, lúc đó thì đã quá muộn để thay đổi.

Ngay cả khi bạn chắc chắn, không có gì có thể bảo đảm bạn đúng tuyệt đối. Bạn đã từng sai rồi, phải không nào? “Ai chưa bao giờ phạm lỗi lầm thì hãy bước tới trước”. Không ai học được bài học lịch sử cả. Tái ông thất mã. Nếu có quy tắc gì bạn rút ra được từ lịch sử, đó là “một điều bạn nghĩ rằng bạn hiểu vào lúc này hóa ra sẽ được chứng minh là sai sau này”.

Cuộc đời như một tấm bản đồ. Với một tấm bản đồ chính xác, những lựa chọn cuộc sống của bạn sẽ vững chắc hơn và đưa bạn đi đúng hướng khát vọng của mình. Với một tấm bản đồ không chính xác, bạn sẽ bị lạc đường và trải qua những thời khắc giận dữ và thất vọng.

Bạn có 2 lựa chọn. (1) là chối bỏ tính bất ngờ không thể đoán trước được của cuộc sống và tạo ra một cảm giác an toàn giả tạo. (2) là chấp nhận và học cách sống chung với sự phong phú đa dạng trên đời. Theo (1), bạn vẽ tấm bản đồ như ý bạn muốn bất chấp địa hình tròn méo ra sao. Theo (2), bạn cố gắng vẽ chính xác tấm bản đồ ngay cả khi bạn căm ghét những gì bạn đang tái hiện. Một tấm bản đồ chính xác luôn tốt hơn. Nó sẽ giúp bạn tránh né được những chỗ nguy hiểm và tìm được con đường đến đích tốt nhất.

Một khi bạn chấp nhận đặc tính phong phú của cuộc sống, những quyết định của bạn sẽ thêm phần chính xác. Những quyết định chính xác giúp bạn dễ dàng tránh né sai lầm như đem nướng tiền vào các vụ kinh doanh nguy hiểm hay dính vào những mối quan hệ lợi dụng. Những quyết định chính xác còn giúp bạn đặt mình vào vị trí thuận lợi hơn để nắm bắt cơ hội. Bạn sẽ không bi sốc bởi những sự kiện cuộc sống quẳng vào mình. Giống như một nhà đầu tư khôn ngoan, bạn chủ động quản lý rủi ro thay vì quay lưng lờ đi sự hiện diện của rủi ro. Đó là một cách sống hết sức thông minh.

Sự bất ổn cuộc sống không đáng sợ như bạn nghĩ. Bởi nhu cầu cho sự không chắc chắn là một nhu cầu tâm lý cơ bản của loài người. Bạn đã quen thưởng thức những điều bất ngờ trong cuộc sống từ rất lâu rồi. Khi có một việc không chắc chắn xảy ra làm bạn thích thú, bạn đặt tên là “Ngạc Nhiên”. Khi có một việc không chắc chắn xảy ra khiến bạn không vui, bạn đặt tên là “Rắc Rối”.

Nếu mọi thứ đều chắc chắn, bạn sẽ thấy nhàm chán. Để khuấy động cuộc sống lên, bạn cần nêm nếm sự không chắc chắn cho đời thêm phong phú. Bạn cần người yêu cầu hôn bằng Flash Mob, tặng hoa dưới sân trường, thắp nến hình trái tim trên biển, hoặc ít nhất cũng tặng bạn cái chảo rán nhân dịp sinh nhật. Tâm lý mong chờ sự bất ngờ này còn diễn ra ở những vụ cướp, tay tội phạm đang dí súng vào đầu con tin, ai biết chuyện gì sẽ xảy ra kế tiếp, cũng khá kịch tính đấy chứ!

Nếu khả năng dự đoán của bạn có thể không chính xác, bạn nên làm gì khi đã lựa chọn sai? Khi bạn tiếp thu được thêm kinh nghiệm sống và hiểu biết sâu sắc hơn về thực tế, sai lầm sẽ tự động sữa chữa. Muốn làm được bài thi phải có bản nháp. Những sai lầm ấy có ba động bất trắc hay suôn sẻ ngọt ngào thì cũng là vốn liếng, hành trang của mình. Nhưng đa số trường hợp thì sai lầm dẫn đến sai lầm và bạn trượt dài vào hố đen. Một lần nữa, điều này cần bạn nhìn thẳng vào sự thật và nhận diện vấn đề. Mọi chuyện sẽ không thay đổi khi bạn không học được kinh nghiệm từ sai lầm của mình. Đây là cái mà Einstein xem là điên rồ: Làm đi làm lại một thứ mà hy vọng sẽ có kết quả khác.

Dưới đây là một số ví dụ về năng lực dự đoán của bạn có thể sai lầm ra sao.

• Vơ đũa cả nắm: Bạn học tiếng Anh. Thời gian đầu bạn nắm chưa vững căn bản nên học hoài mà không thấy tiến bộ. Bạn khởi đầu chậm nên tuột lại phía sau. Tâm trí bạn học được khuôn mẫu rằng “Mình không có khiếu học ngoại ngữ”. Bạn tránh né các cơ hội sử dụng tiếng Anh. Tiếc thay, điều này có nghĩa bạn sẽ không bao giờ khá tiếng Anh nổi và mất đi những cơ hội để sửa đổi niềm tin này. Tâm trí bạn sẽ lưu trữ những khuôn mẫu cũ cho đến khi bạn thách thức chúng đối diện với nỗi sợ hãi.
• Định kiến: Bạn nghe đồn bảo dân ngoại thương (FTU) chảnh lắm. Thế là bạn nuôi dưỡng kỳ vọng tiêu cực về các sinh viên FTU. Sau này đi làm chung nhóm với SV FTU, bạn tự nhiên kỳ vọng họ sẽ không hợp tác. Người ta bắt được tín hiệu không thiện cảm từ bạn và cũng đối xử với bạn như vậy, qua đó thỏa mãn kỳ vọng của bạn. Hòn đất ném đi hòn đá chọi lại. Những phán xét thiếu trải nghiệm thực tế thường sai lầm.
• Tự kỷ ám thị: Bạn bè xung quanh bạn đều bảo nhau mới chân ướt chân ráo ra trường đừng mơ kiếm việc làm thú vị lương cao. Họ bằng lòng với những công việc nhàm chán và lương thấp. Từ ví dụ của họ, bạn học được rằng rồi mình cũng sẽ phải chịu đựng một công việc chán vật vã trong 1 năm đầu. Rồi bạn tốt nghiệp. Khi đi xin việc, bạn vô thức phạm phải những sai lầm tương tự và chấp nhận “làm gì cũng được miễn có việc”. Bạn để công việc hút vãi linh hồn và tuổi trẻ của mình, cũng giống như bạn bè. Và trong những ngày chán chường đó, bạn nghe một giọng nói thần bí văng vẳng trong tâm trí bạn, “thấy chưa đã bảo mà…”

Những khuôn mẫu cư xử trên đều có chung một mẫu số. Dự đoán quá bi quan có thể thổi phồng nỗi sợ hãi, sự tự ti, lo lắng, căng thẳng, yếu đuối, trầm cảm, thậm chí tự sát. Mặt khác, dự đoán quá lạc quan cũng rắc rối và dẫn đến tự mãn, mạo hiểm vô lý, và cư xử nắng mưa thất thường.

Những dự đoán chính xác là những dự đoán tốt nhất. Bạn có thể sử dụng sức mạnh của dự đoán để thông minh hơn. Càng nâng độ chính xác của bản thân, bạn càng tăng lòng tự trọng, nuôi dưỡng cảm xúc tích cực, và sống hiệu quả hơn.

Read More

Chấp Nhận: Thừa Nhận Toàn Bộ Sự Thật Với Chính Mình

Chấp nhận nghe như thế này: "Chuyện này là sai với mình, nhưng mình chưa tìm được cách để thay đổi nó ngay bây giờ". 

Một khi bạn đã nhận biết điều gì là thật với mình với độ chính xác vừa vặn, bước tiếp theo của bạn là hoàn toàn chấp nhận sự thật. Chấp nhận không phải an phận, mà là lòng dũng cảm đối mặt với những hệ quả dài lâu mà tâm trí bạn có thể dự đoán được.

Hãy nhìn vào cơ thể bạn trong gương, và không chỉ nhìn những phần đẹp mắt. Bạn có khỏe khoắn, cân đối, mạnh mẽ không? Bụng bạn có bự hơn ngực? Bạn dậy sớm hay dậy trễ? Bạn có rèn luyện thể chất mỗi ngày không? Bạn cảm thấy uể oải hay đầy năng lượng sống? Bạn dự đoán chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn vẫn giữ thói quen hiện tại? Bạn có chấp nhận sự thật sau này mình sẽ ốm yếu bệnh tật không? Bạn có sẵn sàng sống với hậu quả không?

Những mối quan hệ của bạn thì sao? Bạn có cảm thấy cô đơn hằng đêm? Bạn có là chính mình khi ở bên cạnh những người hiện tại? Khi bạn gặp khó khăn, có bàn tay nào chia sẻ cùng bạn? Bạn có thấy mình là một người bạn chân thành? Một người yêu lý tưởng? Nếu bạn vẫn giữ tính cách hiện tại, những mối quan hệ của bạn có bền chặt sau này?

Sự nghiệp của bạn thì sao? Bạn đang làm những điều có ý nghĩa hay chỉ làm những công việc vặt vãnh nhàn nhã? Nếu bạn làm công việc này 1 năm, 3 năm, 5 năm nữa, đời bạn có gì khác không? Dựa trên những gì bạn đang làm, bạn có chấp nhận vị trí của mình trong tương lai không?

Tài chính cá nhân của bạn thì sao? Bạn có đang sống không chút vướng bận cơm áo gạo tiền với dòng chảy tiền mặt dồi dào? Hay bạn đang trên đường trở thành đệ tử cái bang 1 túi? Nếu bạn vẫn giữ thói quen tiêu dùng hiện nay, bạn có chấp nhận sự thật cuối tháng mình sẽ không còn một xu không? Mình sẽ không đủ tiềm lực tài chính để lo cho gia đình không?

Như đã nói về Độ Chính Xác, khó mà chắc chắn đời mình sẽ đi về đâu. Nhưng bạn vẫn có thể dự đoán được tương lai một cách lí trí nhất dựa trên bằng chứng hiện tại. Thử nhìn cuộc sống mình dưới góc nhìn người thứ 3. Tưởng tượng một người đàn ông/một người phụ nữ có cuộc sống và những phẩm chất giống như bạn, bạn có dám đặt cược anh ta/cô ta sẽ Khỏe Mạnh, Hạnh Phúc, Yêu Thương, Tự Do, Thành Công, Giàu Có, Thông Minh trong tương lai? Không cần là thầy bói rành kỳ môn đột giáp, bạn vẫn sẽ có những câu trả lời đáng ngạc nhiên về đời mình.

Một trong những kỹ năng quan trọng nhất trong lĩnh vực phát triển cá nhân là khả năng thừa nhận toàn bộ sự thật với chính mình. Ngay cả khi bạn không thích những gì mình đang thấy. Ngay cả khi bạn cảm thấy bất lực trong công cuộc cách tân thay đổi. Không sao, bước đầu tiên trong giải quyết vấn đề là thành thật cởi mở chịu 100% trách nhiệm cho 7 khía cạnh cuộc sống của bạn. Tự nhủ: “Chuyện này với mình sai rồi, nhưng mình chưa có sức mạnh để thay đổi trong lúc này”.

Khi bạn đối mặt với những sự thật không dễ chịu, bạn sẽ phải đối mặt với những mâu thuẫn nội tâm cực kỳ dữ dội. Nếu bạn không thừa nhận sự thật, bạn sẽ chạy trong vòng lẩn quẩn của phân tâm, chạy trốn, từ chối, và trì hoãn. Nếu bạn không thừa nhận sự thật, bạn vẫn bị mắc kẹt ở A. Nghĩ đến chuyện nghĩ việc, làm một cái gì mới sợ thật đấy. Nhưng quy tắc cuộc sống luôn là: Những gì bạn sợ hãi, rồi bạn sẽ phải đối mặt!

Người dũng cảm chỉ chết một lần, kẻ hèn nhát sẽ chết vạn lần. Bởi kẻ hèn nhát sẽ bị những cơn nhồi máu cơ tim nhiều lần. Đừng bao giờ giả bộ thích thú một công việc bạn căm ghét. Đừng bao giờ giả bộ bạn đang hạnh phúc trong khi đang bị người thân dày vò. Đừng bao giờ giả bộ việc kinh doanh của bạn tốt đẹp trong khi báo cáo tài chính luôn âm nặng. Đừng bao giờ giả bộ tiêu tiền như triệu phú trong khi bạn thuộc thành phần vô sản. Đừng có vờ vịt, dối trá với chính mình. Nếu bạn muốn cải thiện tình huống, bạn phải chấp nhận sự thật xấu xí thay vì sáng tạo ra những chương tiểu thuyết đẹp đẽ ma mị về đời mình.

Một khi bạn đã chấp nhận thực tế, bạn sẽ đưa ra được những quyết định sáng suốt hơn. Nhờ lý trí của bạn dựa trên sự thật thay vì hư cấu. Nếu bạn thừa nhận mình đang ở trong những mối quan hệ tồi tệ, bạn sẽ ngừng đeo những chiếc mặt nạ.Lừa dối, lợi dụng, quấy rối, bạo hành, cưỡng ép, chịu đựng sẽ không còn là những tiêu chuẩn đối xử chấp nhận được với bạn. Bạn sẽ thấy mình bắt đầu đi những con đường mới.

Điều cơ bản nhất của triết lý Phật giáo cũng dựa trên sự chấp nhận. Tôi nghĩ triết lý Phật giáo là triết lý hóa giải đau khổ. Sự chấp nhận trong Đạo Phật đơn giản, chân phương và đẹp đẽ như sau:

• Có đau khổ
• Có nguồn gốc của đau khổ
• Có sự kết thúc của đau khổ
• Có con đường dẫn đến sự kết thúc đó

Khi bạn ngừng chống đối thực tế, bạn sẽ bắt đầu tạo ra những gì bạn muốn.

Read More

Niềm Tin Sai Lệch

Niềm tin soi sáng và định hướng cho hành động của bạn.

Dù ai nói ngã nói nghiêng, lòng ta vẫn vững như kiềng 3 chân

Niềm tin sai lệch là gì? Đó là một niềm tin chỉ có nửa-sự-thật hoặc sai-bét-nhè. Niềm tin của bạn được định hình bởi trải nghiệm cá nhân hoặc được cài đặt bởi người khác. Những niềm tin sai lệch dẫn đến quyết định của bạn mang nhiều sai lầm hơn, và kết quả của bạn cũng kém đi.

Trong đầu bạn có nhiều ý tưởng. Mỗi ý tưởng giống như một cái mặt bàn. Khi mặt bàn có thêm bốn chân, bạn cảm thấy chắc chắn. Niềm tin là một ý tưởng mạnh mẽ và chắc chắn như mặt bàn có 4 chân.

Niềm tin định hướng cho hành động của bạn. Mọi hành động của bạn đều được thực hiện dựa trên một hệ thống niềm tin đã được trui rèn qua bao năm tháng sống, ý thức lẫn vô thức. Sự nguy hiểm ở chỗ, nhiều khi niềm tin đó không đúng nhưng bạn quyết tâm cứng đầu bảo vệ đến cùng.

Giả dụ bạn tin rằng mỗi khi bạn đau khổ và than thở thì mọi người sẽ chú ý và yêu thương bạn nhiều hơn. Vậy là bạn thổi phồng câu chuyện của mình lên, bi kịch hóa cuộc đời nhỏ nhoi của bạn, biến nó thành một tấn bi kịch của thể kỷ vượt xa Hamlet.Thế thì Facebook ơi, hãy làm nhiệm vụ của mi đi thôi. Mình mà đau khổ thì các bạn cứ tha hồ mà hối hận. Đến khi có ai đó tỏ ý quan tâm một chút thì bạn đã tự dày vò bản thân mình đủ để không còn biết đến hạnh phúc là gì trong vài ngày tới. Nếu giả như bạn có đang hạnh phúc thì tự dưng tiềm thức bạn lại thì thầm. Làm gì có chuyện đó, rồi thế nào 1 năm bồ cũng chia tay cho mà xem. Thế là tự dưng bạn cãi vả với người yêu, bị lạnh nhạt, bị lừa dối. Bạn vừa đau khổ, nhưng tiềm thức của bạn cũng vừa đắc ý. Thấy chưa đã bảo mà.

Mệt thật đấy, nhưng ít ra là bạn đúng. Đối với những người có não trạng biến thái, chứng tỏ mình đúng quan trọng hơn được hạnh phúc.

Khuôn Mẫu Niềm Tin

Có rất nhiều khuôn mẫu niềm tin:

• Mẫu bệnh tật: Sáng nào bạn cũng đau lưng, trưa thì hắt xì và tối thì mệt phờ ra. Một tháng bạn cảm 5 lần. Do thể chất bạn yếu đuối hay do bạn không tập thể dục, ăn uống và sinh hoạt hợp lý?
• Mẫu thất bại: Bạn nghĩ mình làm cái gì cũng hỏng. Bạn học nhảy thì sái chân. Bạn học nấu ăn thì cháy nhà. Bạn xin việc thì bị từ chối. Do bạn không chịu rèn luyện kỹ năng hay do định mệnh chơi xấu bạn?
• Mẫu bi kịch: Đời bạn là những vở kịch bi đát nhất của Shakespear. Bạn luôn than vãn trước mọi biến cố. Facebook của bạn đầy những dòng tâm trạng. Những người lành mạnh ngại giao tiếp với bạn vì sợ bạn bị tan vỡ. Do bạn quá ảo tưởng về hoàn cảnh bản thân hay những trẻ em châu Phi cũng không đau khổ bằng bạn?
• Mẫu cháy túi: Bạn tin cứ cuối tháng là mình hết tiền. Mà ngay khi vừa lãnh lương thì lại có cái gì đó khiến bạn phải tiêu sạch. Do bạn không biết xài tiền hay do công việc, nền kinh tế bong bóng và chính sách chống lạm phát chết tiệt của chính phủ?

Niềm tin sai lệch nào đang ngăn chặn bạn tận hưởng trọn vẹn cuộc sống? Hãy thật khách quan. Những người luôn tin mình hạnh phúc trong bất kỳ hoàn cành nào thì khỏe mạnh và có một cuộc sống hiệu quả hơn những người thấy mình lẻ loi trong bóng tối.

Mình không làm được điều đó. Mình quá trẻ để làm chuyện lớn. Mình quá già để bắt đầu học piano. Mình xấu xí nên không ai yêu. Mình đẹp nên có quyền khinh thường người khác. Người nghèo là lũ lưu manh. Người giàu là môn đồ của Satan. Nếu mình đau khổ mọi người sẽ yêu mình. Mình không đáng được hạnh phúc. Đàn ông thời nay chả ra gì. Yêu là phải cởi hết ra mở hết ra…

Một khi hệ thống niềm tin của bạn không thay đổi, thì kết quả đời bạn cũng vẫn như trước.

Tẩy Rửa Niềm Tin

Để thay đổi những khuôn mẫu niềm tin sai lệch, bạn cần phải nhận ra và chấp nhận sự thật tại sao mình có niềm tin đó. Một cách đơn giản là viết ra giấy một đoạn văn theo mẫu sau:

Niềm tin… Vì….Sự thật là….Có thể làm….

Mình học tiếng Anh rất dở. Vì mình học hoài mà không thuộc. Sự thật là mình khởi đầu chậm, mất căn bản và thiếu phương pháp nên không đuổi kịp bạn bè.Trong 24 tiếng đến, mình có thể hỏi kinh nghiệm một người bạn thành thạo tiếng Anh giúp đỡ.

Mình không xứng đáng được yêu thương. Vì mấy mối tình của mình đều kết thúc trong đau khổ, người thì bỏ mình, người thì lừa dối, người thì mình bỏ vì chán. Sự thật là do mình không biết nhìn người, do mình không đáng yêu, do mình quá nhạy cảm, do mình không thực sự yêu mà chỉ muốn có để bớt cô đơn. Trong 24 tiếng đến, mình có thể gọi điện thoại cho những người bạn thân, hỏi xem các bạn thấy mình cần sửa chữa điểm gì để trở nên hoàn thiện hơn.

Cách này hiệu quả vì:

• Bạn nêu rõ ràng niềm tin của mình
• Tìm được lý do gần tại sao mình tin như vậy
• Khách quan thừa nhận lý do chính
• Bắt tay hành động trong vòng 24 giờ đến. Khi bạn nhận được những kết quả tích cực ban đầu, bạn sẽ mang khuôn mẫu niềm tin đến gần với sự thật hơn

Phần lớn hành trình phát triển cá nhân là phát hiện và tẩy rửa những niềm tin sai lệch. Để làm được điều đó, bạn cần cởi mở với những ý tưởng mới mẻ và thách thức những giả thuyết mơ hồ của mình. Có những cách đơn giản để thay đổi hệ thống niềm tin đó, chúng ta sẽ bàn sau, đồng ý không?

Read More

Cảm Xúc là DPS (Hệ Thống Định Vị Khao Khát)

Cảm xúc là hệ thống phản hồi giúp bạn biết mình đang tiến gần hay rời xa cái mình muốn. 

Trong mỗi người có một đốm lửa cuồng, chỉ cần lôi ra và thổi khẽ là bùng lên – Nhà văn Jo Nesbo

Cảm xúc là phản ứng tự nhiên với suy nghĩ và ý định của bạn, chứ không phải ở hành động của bạn. Thực tế, bạn không chọn được cảm xúc của mình một cách trực tiếp. Khi Ý Lan hát mỗi ngày tôi chọn một niềm vui, thực ra nhờ suy nghĩ tươi vui mà người ta mới có thể vui, chứ không phải cái bạn chọn.

Bản chất của cảm xúc là một hệ thống phản hồi tinh vi. Một DPS (Desire Positioning System) định vị khao khát tuyệt vời. Cảm xúc sẽ báo bạn đang đi thẳng hàng với khát vọng thực sự (cảm xúc tích cực) hay chệch hướng (cảm xúc tiêu cực). Nói đơn giản, bạn cảm thấy vui hay buồn phụ thuộc vào bạn đang tiến gần hay rời xa những điều mình muốn.

Cảm Xúc Quấy Nhiễu

Một mặt, những cảm xúc mạnh mẽ phi thường có thể làm lu mờ khả năng nhận thức sự thật một cách chính xác của bạn.

Cảm xúc tiêu cực chặn bạn suy nghĩ sáng suốt, khiến bạn nhầm lẫn giữa sai lầm và sự thật. Bạn là thanh niên mới lớn, vì giận dỗi gia đình mà nhầm lẫn giữa tình dục buông thả và thuốc phiện là chỗ trú ẩn của hạnh phúc. Bạn là học giả yếu tim, đọc báo công an liên tục một tháng thấy cướp giết hiếp thì sợ quá không dám ra đường (mà không biết sự thật rằng các loại báo an ninh là nguồn cung cấp thông tin dồi dào về thuốc kích dục, café đèn mờ, cửa hàng mát-xa).

Cảm xúc tích cực có thể khiến bạn quá lạc quan, khuyến khích bạn chơi với những mạo hiểm phi lý và những lời hứa vung tay quá trán. Bạn là tân sinh viên, sung sướng được ông chú hứa hẹn sẽ lo lót bảo đảm việc làm sau khi bạn tốt nghiệp, bạn ghi danh đánh đổi 4 năm tuổi trẻ học một ngành mình không đam mê. Bạn là người đang yêu, trong men say tình yêu mới bạn hứa sẽ mua tặng người yêu một bộ cánh thật đẹp mà không thấy mình sẽ húp cháo trắng suốt những ngày tỉnh táo còn lại.

Một số quyết định quan trọng nhất đời bạn cần tránh cảm xúc quấy nhiễu:

• Chia tay mối quan hệ dài lâu, bắt đầu tình yêu mới, cắt đứt với những người bạn lợi dụng
• Chọn ngành, chọn trường, học một kỹ năng bạn luôn muốn học
• Bỏ việc và thay đổi sự nghiệp
• Mua một món hàng mắc tiền
• Thay đổi chỗ ở, đi nghỉ hưu mini, thiết kế phong cách sống

Hệ Thống Phản Hồi Tích Cực

Mặt khác, những cảm xúc của bạn có thể giúp bạn đưa ra những quyết định thông minh hơn.

Cảm xúc tiêu cực có nghĩa bạn đang đi sai hướng. Thực tế hiện tại không phù hợp với bạn, đã đến lúc bạn trải nghiệm điều gì đó mới. Khi bạn cảm thấy thất vọng, buồn chán, giận dữ, hận kẻ phụ tình, đừng than vãn, đừng đập đầu vào tường, đừng nhảy sông hay uống thuốc ngủ. Thực chất, trái tim đang phát sóng mách bảo bạn hãy muốn điều gì đó tốt hơn hoặc khác đi.

Phần đen tối nhất của cảm xúc tiêu cực là: Bạn biết rõ bạn muốn gì, nhưng bạn không nghĩ bạn có thể đạt được cái đó. Tệ hơn, bạn còn nghĩ bạn không xứng đáng với điều đó. Có lẽ không nên muốn thì tốt hơn. Đừng làm vậy. Không được gì cả đâu. Chê chùm nho, con cáo không sung sướng gì đâu. Cảm xúc tiêu cực sẽ tích tụ để bự con hơn và khó chịu hơn cho đến khi nào bạn chịu để ý nó. Chối bỏ, chiến đấu, phản đối cảm xúc thật của mình chỉ khiến bạn càng mắc kẹt trong nguồn tối nội tâm.

Cảm xúc tích cực có nghĩa bạn đang đi đúng hướng. Khi bạn đang ham muốn, ham muốn cháy bỏng, ham muốn thực sự chân chính! Chỉ nghĩ đến điều mình muốn thôi cũng khiến bạn tiết ra bao cảm xúc đẹp đẽ, chói lọi đến lạ thường. Theo đó, bạn đã kích hoạt Quy Luật Hấp Dẫn để hiện thực hóa những gì trong mơ ngay cả khi bạn chưa biết mình làm cách nào để đạt được điều đó. Rồi sự sáng tạo, tài tháo vát, quyết tâm, đam mê, óc tò mò trỗi dậy cùng hành động giúp bạn đên đích nhanh hơn.

Truy Tìm Gốc Rễ Cảm Xúc

Vậy bạn nên làm gì mỗi khi không vui?

Hãy áp dụng liều lượng hiệu quả tối thiểu (MED). Để thoát khỏi cảm xúc tiêu cực bạn chỉ cần tìm hiểu nguyên nhân phát sinh cảm xúc. Ngoài việc tìm cách giải quyết vấn đề, mọi phàn nàn hay tự trừng phạt bản thân đều lãng phí.

Có 3 cách đơn giản để bạn truy tìm gốc rễ của cảm xúc:

1. Viết nhật ký: não bạn không dùng để phân tích chay, trích xuất những suy nghĩ ra giấy sẽ giúp bạn tìm được câu trả lời nhanh hơn.
2. Thiền: cuộc đối thoại với chình mình trong không gian lặng yên. Mình nghĩ gì mà có cảm xúc thế này? Mình phải làm gì để bản thân cảm thấy tốt hơn đây?
3. Hỏi người khác: Nói cho người khác biết bạn đang cảm thấy ra sao, kể sơ về câu chuyện về hoàn cảnh của bạn, và nhờ giúp đỡ một cách chân thành. Anh đang căng thẳng/buồn/thất vọng, nhưng không rõ vì sao? Em giúp anh nhé. Dạo này anh đang gặp rắc rối với…

Ai mà không có những ngày ảm đạm mà đam mê và hào hứng bay đi hết như chim tránh đông. Công việc trông thật nản, đống giấy tờ trông thật kinh hoàng. Sự việc này kéo dài nhiều ngày và bạn thì mỗi lúc một thấy tệ hơn vì mình không hoàn thành được cái gì ra hồnì cả. Bạn xem một bộ phim hài. Bôi nói chuyện với bạn thân. Bôi lang thang du lịch. Nhưng mọi thứ không thay đổi cho đến khi bạn tìm ra và chấp nhận khao khát thật sự của mình. Đôi khi là khao khát tự do sau khi bị giam giữ trong một cái hộp công sở. Đôi khi là ham muốn tìm được người yêu phù hợp sau cuộc chia tay tồi tệ.

Nâng Cao Nhận Biết Bản Thân

Quy tắc vàng là chỉ đưa ra quyết định quan trọng khi bạn bình tĩnh, lý trí và sáng suốt nhất. Không phải khi bạn đang lạc quan hay bi quan quá mức.  Bằng cách nuôi dưỡng sự nhận biết bản thân, bạn sẽ biết khi nào phán quyết của mình bị cảm xúc quấy nhiễu và tránh hành động khi còn ở trong sương mù, chỉ dọ dẫm thấy được ba bước chân.

Nếu dạo này bạn cảm thấy chán, nhận ra đó là do bạn muốn một thứ hiện tại bạn chưa có. Nếu bạn muốn cảm thấy tệ hơn nữa? Hãy thử giả vờ bạn không thực sự muốn, cho là bạn không bao giờ đạt được, hoặc tưởng tượng bạn không xứng đáng với hạnh phúc. Nếu bạn muốn quay ngoắt 180 độ? Hãy chấp nhận hoàn toàn và tuyệt đối khao khát thật sự và tắm trong nguồn sáng năng lượng nội tâm kỳ diệu ẩn trong mình.

Khi bạn đi theo khát vọng thực sự của bạn, bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc. Cái khó là khi chúng ta cố gắng từ chối việc muốn những gì chúng ta thực sự muốn. Thay vì từ chối, chúng ta cần phải làm ngược lại – chấp nhận hoàn toàn và đầy đủ tất cả những khao khát.

1. Biết rõ bạn muốn gì
2. Cho phép bạn muốn điều đó
3. Một khi bạn đi đúng hướng bạn sẽ cảm thấy tốt lành hơn hẳn.

Làm chủ cảm xúc bản thân là chuyện có thể.

Read More

Cơn Nghiện: Thập Nghiện Mai Phục

Cơn nghiện tước đoạt tự do sống của bạn. 

Những cơn nghiện thuốc lá, uống rượu hay cày web khiến bạn khó chấp nhận thực tế bởi những hành vi này tăng cường sự thờ ơ và chối bỏ. Nếu bạn hút thuốc mỗi ngày, khuôn mẫu hành vi của bạn sẽ khiến bạn rất khó chấp nhận sự thật: thuốc lá có hại cho sức khỏe của bạn. Bạn còn biện minh rằng “không hút thuốc không phải đàn ông, hút thuốc là biểu tượng thành công, không hút thuốc không hòa nhập được với đồng nghiệp”…Phải bỏ thuốc lá trở thành một thử thách quá lớn với bạn. Bạn sợ hãi. Tìm kiếm và chấp nhận sự thật xấu xí về thuốc lá bắt bạn phải đối diện với nỗi sợ hãi. Và bạn làm gì? Tiếp tục sống trong dối trá và phủ nhận.

“Tứ Đổ Tường” ám chỉ 4 lạc thú ở trần gian làm tan nát nhà cửa: cờ bạc, rượu chè, hút sách, trai gái. Thống kê của xã hội hiện đại cho thấy có đến 10 cơn nghiện cám dỗ. Đó là…

Thập nghiện mai phục

1. Thuốc lá: Hay nói đúng hơn, nghiện chất nicotine. Bạn hẳn đã bị lừa rằng hút thuốc là một biểu tượng của nam tính hay một cử chỉ xã hội thân thiện, bất chấp lá phổi bạn đang gào thét đòi quyền được đối xử tử tế. Nghiêm túc mà nói, lúc duy nhất điếu thuốc hữu ích là khi bạn đang cầm súng nhắm hay bị mổ sống.
2. Ma túy: Ma túy bao gồm những chất hợp pháp và bất hợp pháp. Người ta nghiện sử dụng các loại ma túy bởi nó có thể thay đổi hoàn toàn cảm xúc của họ trong chớp mắt. Những nỗi đau thủng tim biến mất ngay lập tức, nhường chỗ cho cảm giác đê mê khó tả. Khi tác dụng tan đi, họ quay trở về thực tại với nỗi đau (và túi tiền) vẫn rỉ máu.
3. Bài bạc: Con người thích tham gia vào những cuộc vui nếu có thể thắng tiền hay phần thưởng. Đánh bài và tổ tôm được biện minh như những thú vui tao nhã hay cuộc đấu trí. Cơn nghiện bắt đầu khi bạn không thể dừng cuộc chơi lại dù biết rằng càng tiếp tục chơi bạn càng tạo ra nhiều rắc rối: bị ném ra đường, đánh đổi thân xác, nợ nần đầm đìa, vợ con nheo nhóc…
4. Thức ăn: Con người cần ăn để sống, và ăn là một trải nghiệm sung sướng. Tiếc thay, người nghiện thức ăn không kiểm soát được nhu cầu ăn uống. Họ sử dụng thức ăn để trốn thoát khỏi cảm xúc tiêu cực. Buồn? Ăn. Đau khổ? Ăn. Lo lắng? Ăn. Một giáo phái của những người thừa cân cuồng ăn uống.
5. Videogames: Con nghiện videogames chơi đến mức hoạt động giải trí thuần túy này trở thành cuộc sống thực của họ. Họ nhầm lẫn nhân vật tài giỏi được tạo ra bởi các thuật toán lập trình là cái tôi của mình. Chơi videogames 10+ tiếng một ngày không khiến bạn trở thành game thủ chân chính, hay giúp bạn thêm thành công trong thế giới thực.
6. Internet: Bạn đọc hết bài báo này đến bài báo khác trên mạng. Bạn kiểm tra Facebook/Email cả đêm khuya lẫn sáng sớm lúc mọi người chả ai màng cập nhật trạng thái. Bạn coi video trên Youtube đến bỏng cả mắt. Bạn chat đến 10 đầu ngón tay tê dại. Bạn cảm thấy bứt rứt vì không thể online mọi lúc mọi nơi, một dấu hiệu của cơn nghiện Internet.
7. Tình dục: Bạn trẻ khỏe mạnh nào cũng có ham muốn lành mạnh về tình dục. Nhưng một người nghiện sẽ dính vào những hoạt động tình dục nguy hiểm. Họ có thể đi kiếm hoa nở về đêm, ngoại tình, làm tình với người lạ, khoe bày bộ phận sinh dục, thủ dâm, xem phim sex để thỏa mãn chứng thị dâm, kể chuyện tiếu lâm mặn thô tục để thỏa mản chứng khẩu dâm… Chưa kể đến các chứng khổ dâm, bạo dâm, tình dục hướng nhi, tình dục xác chết…
8. Mua sắm: Đàn ông không hiểu tại sao phụ nữ thích làm chật ních tủ áo quần bởi những bộ cánh mới mà nàng chỉ mặc vài lần rồi bỏ. Phụ nữ không hiểu tại sao đàn ông cứ chạy theo các mẫu điện thoại, xe hơi, máy tính mới nhất trong khi chàng chỉ là một con gà tin học. Mua sắm để giải tỏa cảm xúc? Khi hiệu ứng Sex and The City     phai đi, bạn vẫn cảm thấy trống rỗng. Mua sắm để bắn tín hiệu sành điệu? Tậu những thứ không cần thiết hay thay đổi vật dụng thường xuyên chỉ cho thấy bạn thiếu sắc sảo trong khả năng lựa chọn và đánh giá món hàng.
9. Công việc: Bạn đầu bù tóc rối, đi sớm về trễ, luôn tỏ ra bận rộn, bạn nghĩ thiếu bạn công ty không vận hành được. Làm việc chăm chỉ thường được hoan nghênh bởi đám đông như một chuẩn mực của đức hạnh. Nếu bạn đạt đến cảnh giới không thể ngừng nghĩ đến công việc ngay cả lúc đi chơi cuối tuần, thì xem ra sự tận tụy của bạn đã chuyển thành cơn nghiện. Làm việc chăm chỉ là biểu hiện của lười biếng: lười tư duy. Bạn chạy theo lối mòn mà không tìm tòi cách đạt được kết quả cao hơn trong thời gian ngắn hơn.

Mảnh Đất Gieo Trồng Lừa Dối và Sai Lệch

Cơn nghiện là mảnh đất màu mỡ để gieo trồng sự lừa dối và sai lệch. Tâm lý tự nhiên của con người khi nghiện là ngượng ngùng, nên họ sẽ làm hết sức mình để che giấu sự thật (thay vì làm hết sức mình để cai nghiện). Đeo một chiếc mặt nạ giả tạo quan trọng hơn sự thật. Bí mật, lừa gạt và dối trá thế chỗ cho những giao tiếp chân thật. Nhiều bạn nam nghiện gái đẹp nên tháng nào cũng trích tiền ra đãi các “em gái kết nghĩa” đi chơi uống cafe bất chấp ví tiền lép kẹp. Không thể cho người khác biết mình nghèo, người ta khinh. Thế là gồng lên, cương lên, ta giàu ta đại gia trong khi phong cách sực nức mùi nhà quê. Nhà quê đây chỉ sự dở người thiếu chuyên nghiệp, không phải đồng quê nông thôn.

Sức mạnh và sự tự tin để bứt phát khỏi cơn nghiện đến từ những nỗi đau mà bạn đã trải nghiệm được. Dựa trên cơn nghiện hiện tại, bạn có chấp nhận sự thật đời mình sẽ ra sao trong 5 năm tới? Nhìn vào người khác vật vã với cơn nghiện và hậu quả của nó, bạn có chấp nhận kết quả tương tự với bản thân?

Cai nghiện không bao giờ dễ dàng. Nhưng một khi cỗ xe bắt đầu lăn bánh đúng hướng, bạn sẽ cảm thấy những điều tốt đẹp trong cuộc sống mình.

Bước đầu tiên để thay đổi luôn luôn là chấp nhận. Tôi bị nghiện và tôi muốn thay đổi,dù hiện nay tôi chưa đủ sức mạnh để thay đổi. Trung thực với chính mình luôn được đánh giá cao hơn sống trong dối trá. Bạn sẽ tìm thấy, mau thôi, những nguồn lực bên ngoài và bên trong giúp bạn bứt phá khỏi cơn nghiện bỗng chốc ùa vào cuộc đời mình. Người khác cũng sẽ đồng cảm và hỗ trợ bạn thay vì khinh khi và phán xét. Nếu họ có mời bạn quay lại đường cũ, đó là họ muốn thử thách sự kiên định của bạn. Trong thâm tâm họ rất muốn nghe bạn từ chối. Cái lắc đầu mỉm cười lịch sự của bạn sẽ là động lực giúp họ dám thay đổi.

Nghiện thần tượng. Nghiện nghe khen. Nghiện thức khuya. Nghiện thời trang… Bạn đang làm hết sức mình để che giấu hay dứt khỏi con nghiện?

Read More

Non Nớt: Đường Lên Đỉnh Trưởng Thành

Bạn đang sống lâu hay sống sâu? 

Trưởng Thành và Non Nớt

Bạn càng tiếp nhận nhiều kinh nghiệm mới mẻ, tư duy của bạn càng trưởng thành nhanh hơn. Những người thực sự chín chắn và hạnh phúc không trú ẩn trong tháp ngà và nhìn thế giới qua lăng kính cửa sổ màu hồng. Họ lớn lên thay vì già đi đơn thuần về mặt sinh lý. Họ lấy trải nghiệm làm thước đo cuộc đời thay vì tuổi tác.

Hoàng tử Siddhattha được vua cha xây cho 3 cung điện để vui chơi thỏa thích theo từng mùa. Trong cung, hoa lá sắp héo tàn được cắt tỉa khỏi thân cành ngay, người hầu bị cảm mạo được đưa ra khỏi cung ngay. Nhưng không hài lòng với cái thực tế méo mó đó, chàng ra đi làm một ẩn sĩ để tìm những chân lý thoát khỏi khổ đau. Trải qua bao năm tu khổ hạnh và các cuộc hành xác khắc nghiệt, chàng nhận ra mối tương quan của vạn vật trong cuộc sống và cách chấm dứt khổ đau. Khi chàng nhìn thấy tất cả những điều này, bóng tối bị xua tan trong trí não chàng. Giờ đây chàng là Buddha – Người Giác Ngộ chỉ mới ở tuổi 35. Cười rạng rỡ, người thôi tọa thiền. Trời đã sáng. Mặt trời mọc ở Đằng Đông.

Bạn càng tìm chỗ trú ẩn trong ảo tưởng, trốn thoát, lệch lạc, bạn càng chịu đau khổ từ tư duy non nớt và sai lệch.2 Một người nông nổi nhẹ dạ hời hợt dễ dãi bản năng phù phiếm mãi mãi không trưởng thành dù cho có bước sang tuổi làm cô làm bác. Đã có tiếng kêu. Thế hệ gối ôm. Thế hệ gấu bông. Không được tự đi xe máy. Không được đi chơi về khuya. Không được có người yêu. Không biết cách tự chăm sóc cho chính mình. Quá lãng mạn và ảo tưởng về tương lai. Cây nuôi bảo bọc trong nhà và cây ở trong rừng hiên ngang trước nắng gió, cây nào sẽ phát triển mạnh mẽ hơn?

AQ chính truyện của Lỗ Tấn phác họa nhân vật AQ mắc bệnh tự kỷ ám thị hạng nặng. AQ nghèo kiết xác, mồ côi cha mẹ, học hành ít, chuyên thợ đụng đâu làm đó, tứ cố vô thân nhưng cứ thích làm… cha thiên hạ. AQ hay nhìn đánh giá đối phương, ít mồm ít miệng thì chửi, yếu sức thì đánh. Để trừng trị chúng nó. AQ vẫn luôn lườm chúng nó bằng một cặp mắt dữ tợn, hoặc cố ý nói to lên mấy câu thọc gan cho chúng nó “chết cả ruột đi được”; còn nếu ở chỗ hẻo lánh thì y lén ra đằng sau ném cho một hòn sỏi vào lưng. Bị ai đánh cho một trận thì tự an ủi: “Nó đánh mình thì khác gì đánh bố nó. Thật thời buổi này hết chỗ nói”. Nghèo cũng phủi như không: “Con tớ ngày sau lại không làm nên, to bằng năm mười cái lũ ấy à. Nhà tao xưa kia có bề có thế bằng mấy nhà mầy kia. Thứ mày mà thấm vào đâu!”.

Đường lên đỉnh Trưởng Thành

Trẻ em có những khuôn mẫu thực tế kém chính xác nhất vì các em thiếu kinh nghiệm. Trí não các em không thể đưa ra những dự đoán chính xác bằng người lớn. Rất dễ lừa một em nhỏ bằng một lời nói dối người lớn dư sức lật tẩy. Nhân tiện, ông già Noel không có thật đâu.

Làm thế nào để bạn biết mình người lớn hay trẻ con? Nấc Thang Trưởng Thành về tinh thần của một người như sau:

Non nớt (A)	Đang lớn (B)	Trưởng thành (C)
Sợ Luôn luôn đúng Ám ảnh với địa vị Vấn đề là tuổi tác Biết tuốt Đổ vấn đề lên người khác Xem mọi thứ quá chủ quan Phải đúng Không nhận trách nhiệm Thấy cái xấu ở mọi người Kết tội vấn đề cho thế giới Mỉa mai nổ lực của người khác Tập trung vào sự khác biệt Sai bảo ra lệnh	Liều mình làm đại Muốn thay đổi Ám ảnh với câu hỏi Mỉa mai sự bồng bột Biết tỏng là tụi A sai bét	Không sợ thất bại Không cho mình luôn đúng Ám ảnh với sự thật Biết ơn Biết hữu hạn Thảo luận vấn đề với bạn Thấu hiểu đồng cảm Tôn trọng trí khôn của bạn Tự trách mình Muốn giúp đỡ Tập trung vào kết bạn Lắng nghe

Trong lúc leo lên đỉnh Trưởng Thành, bạn có tụt xuống cũng là chuyện bình thường.1 Ngay cả nhà thơ “yêu là chết ở trong lòng một ít” Xuân Diệu, thần thượng của giới trẻ thời ấy, cũng đã có lúc hành xử rất đỗi trẻ con với nhạc sĩ “Tiến Quân Ca”Văn Cao. Trong khi Văn Cao là đội viên danh dự của Việt Minh, dũng cảm cầm súng ngắn Browning đến tận từng hang ổ bọn phát xít bắt chúng phải đền tội. Thế mà Xuân Diệu đã phê phán:

Sự giả dối đã trở thành bản chất của Văn Cao, nên những cái lạc hậu, thoái hóa của Văn Cao cứ nghiễm nhiên mặc áo chân lý và tiến bộ…Văn Cao lôi những cặn bã tư tưởng nằm trong đầu mình, chưa có dịp tuyên ngôn trong thời Pháp thuộc, nhảy vào hòng làm chủ trường phái trong văn học. Nhiều nhà văn lớp trước vào với cách mạng đã và đang tiếp tục tự tẩy gột những cái sai lầm tiền kiếp, mà vẫn thấy hãy còn chưa sạch thì Văn Cao từ trong lòng nhạc sang làm văn, vội lặn hụp vào vũng nước tống ra kia, và cho thế là thơm, là mới!…

Con người ai cũng có lúc trẻ con như vậy. Mà đôi khi càng về già càng trẻ con.

Săn “điểm kinh nghiệm” để trưởng thành nhanh hơn

Thước đo sự trưởng thành của bạn là điểm kinh nghiệm (EXP). Đây là khái niệm quen thuộc trong game nhập vai. Trong đó, nhân vật chiến đấu với quái vật và hoàn thành thử thách để đạt điểm kinh nghiệm. Càng thu thập nhiều điểm kinh nghiệm, nhân vật lên cấp càng nhanh, càng phong độ, mạnh mẽ và đủ năng lực để chiếm lĩnh những đỉnh thử thách cao hơn.

Không khác mấy, bạn cũng có thể tăng tốc sự trưởng thành của mình bằng cách chủ động tìm kiếm và tiếp nhận những trải nghiệm mới. Nếu bạn mỗi ngày đối mặt với một thử thách mới, từng chút một, sau một năm bạn sẽ cao cường đến mức nào? Đừng chờ những trải nghiệm tuyệt vời ùa đến cuộc sống của mình. Đừng chờ đến khi thả một nắm đất xuống mộ người thân mới nghĩ đến chuyện đi cắm trại với gia đình. Một cuộc sống chất lượng là một cuộc sống đầy những trải nghiệm chất lượng.

Bạn có thể săn điểm kinh nghiệm qua 2 cách sau:

• Học: Sống là để học. Đối với tôi không có sự lựa chọn nào khác. Bạn không thể trở thành một phù thủy đầy quyền năng nếu chỉ hài lòng với Fire mà không biết Firaga. Đọc sách là một con đường tắt khi nó cho bạn cách gián tiếp trải nghiệm những kinh nghiệm thực tiễn của người khác. Đọc rồi làm, chuyển kinh nghiệm gián tiếp thành kinh nghiệm trực tiếp. 2 cô gái, một nàng chỉ xem sách dạy nấu ăn rồi mua cơm hộp, nàng kia xắn tay áo tập cắt, xào, chiên, hấp. Ngày đứng bếp ra mắt mẹ chồng, ai sẽ dễ đứt tay và làm cháy nhà hơn?
• Phong cách sống: Chúng ta đang mất tự tin khi lựa chọn cách sống của bản thân. Bạn trẻ chấp nhận những ngày chủ nhật buồn tẻ, những dịp lễ không có gì thú vị, những công việc gò bó, và những sinh nhật năm nào cũng như năm nào. Bạn trẻ mới ngoài 20 tuổi nhưng đã sẵn sàng về hưu, chỉ muốn đi nhậu hay đi café chém gió, thích yên thân, sống cho qua ngày. Sao vậy nhỉ? Hòn tuyết lăn, bạn càng đi nhiều thì vốn sống của bạn càng nhiều. Hoặc không lang bạt kỳ hồ, nhưng bao quanh mình những cuộc đàm đạo có chiều sâu với bạn bè, những thú vui tiêu khiển lành mạnh, những đam mê nho nhỏ để theo đuổi… Tôi luôn xem mình như một kẻ giang hồ vặt bởi bàn chân vẫn chưa đi bao nhiêu. Giang hồ, ta chỉ giang hồ vặt, một tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà (Phạm Hữu Quang)

Bạn không thể vừa chấp nhận vừa chạy trốn sự thật. Nếu bạn muốn sống như một con người tỉnh táo ý thức, bạn phải bỏ đi sự non nớt của chủ nghĩa chạy trốn và chọn những trải nghiệm trưởng thành sâu sắc chỉ sự chín chắn mới mang lại được. Thu thập kinh nghiệm dọc đường để trèo lên đỉnh. Peter Pan rồi cũng phải lớn.

Chín chắn chững chạc là chuẩn.

Read More